ÜLKEMİZDEKİ MÜLTECİLERİN HUKUKİ BOYUTU

Mülteciler; eziyet, çatışma, saldırı veya toplum huzurunu ciddi şekilde bozan diğer durumlarda, geldikleri ülkelerin dışında bulunan ve bunun sonucu olarak da ‘uluslararası koruma’ talebinde bulunan kişilerdir.

Göçmen kavramı ise mülteci kavramını kapsayan ve herhangi sebeple ülkesini ve topraklarını terk eden insanlar olarak tanımlanmaktadır.

Dünya kurulduğu günden itibaren ister gönüllü ister zorunlu olsun, dünyada yaşanan savaşlar ve insanların daha huzurlu bir yerde yaşama isteği gibi birçok sebeple sürekli olarak göç hareketi yaşanmıştır. Bu göç hareketleri izlendiğinde güneyden kuzeye, doğudan batıya doğru sürekli bir göç yaşanmaktadır. Türkiye de coğrafi konumu nedeniyle hem kaynak hem transit hem de hedef olarak bu göç hareketlerinden en fazla etkilenen ülkelerdendir. Ülkemizin doğal konumunun etkisi ve siyasi düşünceden kaynaklı olarak dünyadaki Suriyeli mültecilerin yarısından fazlası Türkiye’de bulunmaktadır.

***

Türkiye’ye gelen Suriyelilerin birçoğunun kendi ülkelerinde yaşanan olaylardan kaçarak geçici ve acil bir korunma isteğiyle geldikleri bilinmektedir. Ülkelerinde ortaya çıkan karışıklıklar nedeniyle, 2011 yılında Türkiye’ye gelmeye başlayan Suriyeliler için, Türkiye Cumhuriyeti Devleti geçici önlemler almaya başlamış ve bu kitlesel göçlerle Türkiye’ye ulaşan kişiler hukuki bir statüyle koruma altına alınmaktan ziyade misafir olarak anılmış ve temel ihtiyaçları karşılanmaya başlanmıştır. Ancak egemen bir devlet olan Türkiye, kendi tercihiyle Suriyelilerin hukuki statüsünü belirlememiş ve hukuki bir yükümlülüğü olmaksızın insani bir yaklaşımla yardımlarda bulunmuştur.

Beş yıla yakın bir süredir devam eden kitlesel göç hareketlerinin ciddi boyutlara ulaşması sebebiyle, Suriyelilerin hukuki statülerinin belirlenmesi, hem Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin yükümlülüklerinin sınırlarının çizilmesi hem de Suriyelilerin hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi bakımından önem arz etmiştir.

***

Türkiye’de 2013 yılına kadar yürürlükte bulunan Türkiye’ye İltica Eden veya Başka Bir Ülkeye İltica Etmek Üzere Türkiye’den İkamet İzni Talep Eden Münferit Yabancılar ile Topluca Sığınma Amacıyla Sınırlarımıza Gelen Yabancılara ve Olabilecek Nüfus Hareketlerine Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te Avrupalı devletlerden göç edenler mülteci statüsüne sahip olurken Avrupa dışından gelenlere sığınmacı statüsü tanınıyordu.

2013 yılına gelindiğinde göç hukukunu özel olarak düzenleyen Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çıkarılmış ve sığınmacı terimi çıkarılarak yerine “şartlı mülteci” kavramı tanımlanmıştır. Yine YUKK’un 63. Maddesi ile ikincil koruma kavramı hukukumuza girmiş ve bu kavramın kapsamı “ ülke genelindeki silahlı çatışma durumlarında, ayrım gözetmeyen şiddet hareketleri nedeniyle şahsına yönelik ciddi tehditle karşılaşacak kişiler olarak sınırlandırılmıştır. İkincil koruma müessesinden ziyade Suriyelilerin hukuki statüsü, yeni bir yönetmelikle açık bir şekilde ifade edilerek geçici koruma olarak belirlenmiştir.

***

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 91. maddesinde ele alınan geçici koruma müessesini geniş bir çerçevede düzenlemek amacıyla Bakanlar Kurulu 22 Ekim 2014’te bir yönetmelik çıkartmıştır. Yönetmeliğin 1. geçici maddesine göre, iş bu yönetmelik Suriye vatandaşlarından başka, Suriye’den aynı korkularla ayrılan vatansız kişiler ile Suriye’de bulunup da Avrupalı devletlerin vatandaşı olması hasebiyle mülteci kabul edilebileceklere de uygulanacaktır.

***

Geçici koruma, kişilere yönelik bir korumadan ziyade, acil ve geçici olarak kitleler halinde göç edenlere uluslararası koruma taleplerinin olup olmadığına bakılmaksızın sağlanan bir korumadır. Bu hukuki statü ile Suriyelilerin Türkiye’ye girişleri, üçüncü bir ülkeye iltica etmek için burada geçirdikleri zaman ile Türkiye’den çıkışları güvence altına alınarak bu kişilere güvence verilmiştir.

Geçici koruma uygulamasına kitlesel olarak son verilmesi Yönetmelik m. 11’de düzenlenmiştir. Buna İçişleri Bakanlığı, geçici korumanın sona erdirilmesi için Bakanlar Kuruluna teklifte bulunabilir ve geçici koruma, Bakanlar Kurulu kararıyla sonlandırılır. Bu geçici korumanın kaldırılmasıyla ülkemizde bulunan başta Suriyeli mülteciler olmak üzere ülkelerine gönderilir. Ancak bakanlar kuruluna verilen diğer bir yetkiye göre de geçici koruma kaldırılsa da mültecilerin ülkemizde kalmasına müsaade edebileceğidir.

YORUM EKLE

banner95

banner94